{"id":6005,"date":"2024-12-18T09:00:00","date_gmt":"2024-12-18T03:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/?p=6005"},"modified":"2024-12-12T12:22:58","modified_gmt":"2024-12-12T06:52:58","slug":"%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/","title":{"rendered":"\u0927\u0930\u0924\u0940 \u092a\u0930 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902, \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0935\u0930\u094d\u0937"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u091a\u0915\u094d\u0930\u0947\u0936<\/strong><strong> <\/strong><strong>\u091c\u0948\u0928<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"583\" src=\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/space_india_2024-1024x583.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6006\" srcset=\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/space_india_2024-1024x583.jpg 1024w, https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/space_india_2024-300x171.jpg 300w, https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/space_india_2024-768x437.jpg 768w, https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/space_india_2024.jpg 1101w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u0917\u0941\u091c\u093c\u0930\u0947 \u0938\u093e\u0932 2024 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u092a\u0930\u093f\u0926\u0943\u0936\u094d\u092f \u092a\u0930 \u0917\u094c\u0930 \u0915\u0930\u0947\u0902 \u0924\u094b \u0932\u0917\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 (space science) \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0938\u094d\u0924\u093e\u0930 \u0939\u0941\u0906\u0964 \u0938\u093e\u0932 2024 \u0915\u0940 \u0936\u0941\u0930\u0941\u0906\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0940 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u0905\u0928\u0941\u0938\u0902\u0927\u093e\u0928 \u0938\u0902\u0917\u0920\u0928 (\u0907\u0938\u0930\u094b) \u0915\u0947 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915\u094b\u0902 \u0928\u0947 \u0906\u0926\u093f\u0924\u094d\u092f \u090f\u0932-1 \u0915\u094b \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0915\u0915\u094d\u0937\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u093f\u0924 \u0915\u0930 \u092c\u0921\u093c\u0940 \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u0940\u0964 \u0906\u0926\u093f\u0924\u094d\u092f \u090f\u0932-1 \u092e\u093f\u0936\u0928 \u0932\u0948\u0917\u094d\u0930\u0947\u0902\u091c\u093f\u092f\u0928 \u092c\u093f\u0902\u0926\u0941 \u090f\u0932-1 (Lagrangian Point L1) \u092a\u0930 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0938\u094c\u0930 \u0935\u0947\u0927\u0936\u093e\u0932\u093e (solar observatory) \u0939\u0948\u0964 2 \u091c\u0941\u0932\u093e\u0908 \u0915\u094b \u0906\u0926\u093f\u0924\u094d\u092f \u090f\u0932-1 \u0928\u0947 \u0938\u0942\u0930\u094d\u092f \u0914\u0930 \u092a\u0943\u0925\u094d\u0935\u0940 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u0915\u0947 \u090f\u0932-1 \u092c\u093f\u0902\u0926\u0941 \u0915\u0947 \u091a\u093e\u0930\u094b\u0902 \u0913\u0930 \u092a\u0930\u093f\u0915\u094d\u0930\u092e\u093e \u092a\u0942\u0930\u0940 \u0915\u0940\u0964 \u092f\u0939 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u093e \u092a\u0939\u0932\u093e \u092e\u093f\u0936\u0928 \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0947 \u0938\u0942\u0930\u094d\u092f \u0915\u0940 \u0917\u0924\u093f\u0935\u093f\u0927\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0938\u092e\u091d\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092d\u0947\u091c\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u091c\u0928\u0935\u0930\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0938\u0930\u094b \u0928\u0947 \u090f\u0915\u094d\u0938\u092a\u094b\u0938\u0948\u091f (XPoSat) \u0915\u094b \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u0947\u091c\u093e\u0964 \u0907\u0938\u0915\u093e \u0909\u0926\u094d\u0926\u0947\u0936\u094d\u092f \u092c\u094d\u0932\u0948\u0915 \u0939\u094b\u0932 (black hole) \u0915\u0947 \u0930\u0939\u0938\u094d\u092f\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0938\u0947 \u092a\u0930\u094d\u0926\u093e \u0939\u091f\u093e\u0928\u093e \u0939\u0948\u0964 \u091c\u0942\u0928 \u0915\u0947 \u0905\u0902\u0924\u093f\u092e \u0938\u092a\u094d\u0924\u093e\u0939 \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0938\u0930\u094b \u0928\u0947 \u092a\u0941\u0928: \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u092e\u0947\u0902 \u0932\u093e\u090f \u091c\u093e \u0938\u0915\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0937\u0947\u092a\u0923 \u092f\u093e\u0928 \u0906\u0930\u090f\u0932\u0935\u0940 \u092a\u0941\u0937\u094d\u092a\u0915 (Reusable Launch Vehicle &#8211; RLV) \u0915\u093e \u0932\u0917\u093e\u0924\u093e\u0930 \u0924\u0940\u0938\u0930\u0940 \u092c\u093e\u0930 \u0938\u092b\u0932 \u092a\u0930\u0940\u0915\u094d\u0937\u0923 \u0915\u093f\u092f\u093e\u0964 \u0907\u0938 \u092e\u093f\u0936\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u0938\u0947 \u0932\u094c\u091f\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092f\u093e\u0928 \u0915\u094b \u0924\u0947\u091c\u093c \u0939\u0935\u093e \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u0909\u0924\u093e\u0930\u0928\u0947 \u0915\u093e \u0905\u092d\u094d\u092f\u093e\u0938 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0925\u093e\u0964 \u0907\u0938\u0938\u0947 \u0906\u0930\u090f\u0932\u0935\u0940 \u0915\u0947 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u091c\u093c\u0930\u0942\u0930\u0940 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u092a\u094d\u0930\u094c\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915\u093f\u092f\u093e\u0902 \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u092e\u093f\u0932\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u0928\u0935\u0902\u092c\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0938\u0930\u094b \u0928\u0947 \u092a\u0939\u0932\u0940 \u092c\u093e\u0930 \u090f\u0915 \u0928\u093f\u091c\u0940 \u0915\u0902\u092a\u0928\u0940 \u0915\u0940 \u0938\u0939\u093e\u092f\u0924\u093e \u0938\u0947 \u091c\u0940\u0938\u0948\u091f \u090f\u0928-2 \u0938\u0902\u091a\u093e\u0930 \u0909\u092a\u0917\u094d\u0930\u0939 (communication satellite) \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u0947\u091c\u093e\u0964 \u092f\u0939 \u0906\u0927\u0941\u0928\u093f\u0915 \u0938\u0902\u091a\u093e\u0930 \u0909\u092a\u0917\u094d\u0930\u0939 \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0915\u093e \u091c\u0940\u0935\u0928\u0915\u093e\u0932 14 \u0935\u0930\u094d\u0937 \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u0938\u0947 \u092c\u094d\u0930\u0949\u0921\u092c\u0948\u0902\u0921 \u0938\u0947\u0935\u093e\u0913\u0902 (broadband services) \u0915\u093e \u0935\u093f\u0938\u094d\u0924\u093e\u0930 \u0939\u094b\u0917\u093e\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>16 \u0905\u0917\u0938\u094d\u0924 \u0915\u094b \u0907\u0938\u0930\u094b \u0928\u0947 \u0905\u0930\u094d\u0925 \u0911\u092c\u094d\u091c\u093c\u0930\u094d\u0935\u0947\u0936\u0928 \u0938\u0948\u091f\u0947\u0932\u093e\u0907\u091f-8 (Earth Observation Satellite &#8211; EOS-8) \u0915\u094b \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e\u0964 \u0907\u0938\u0938\u0947 \u091b\u094b\u091f\u0947 \u0909\u092a\u0917\u094d\u0930\u0939\u094b\u0902 (small satellites) \u0915\u0947 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0935\u0938\u093e\u092f\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0937\u0947\u092a\u0923 \u0915\u093e \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u092a\u094d\u0930\u0936\u0938\u094d\u0924 \u0939\u094b \u0917\u092f\u093e\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u0907\u0938\u0930\u094b \u0928\u0947 \u0932\u0947\u0939 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u0947\u0936 \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0925\u092e \u090f\u0928\u093e\u0932\u0949\u0917 \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092e\u093f\u0936\u0928 (analog space mission) \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939\u093e\u0902 \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092f\u093e\u0924\u094d\u0930\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u0936\u093f\u0915\u094d\u0937\u0923 (astronaut training) \u0926\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u090f\u0917\u093e\u0964 \u0907\u0938\u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u0939\u0940 \u092f\u0939\u093e\u0902 \u091a\u0902\u0926\u094d\u0930\u092e\u093e \u0914\u0930 \u092e\u0902\u0917\u0932 \u0917\u094d\u0930\u0939 \u092a\u0930 \u092c\u0947\u0938 \u0938\u094d\u091f\u0947\u0936\u0928 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0906\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0905\u0927\u094d\u092f\u092f\u0928 \u092d\u0940 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u090f\u0917\u093e\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u0935\u0930\u094d\u0937 2024 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u093e\u0928\u0935 \u0905\u092d\u093f\u092f\u093e\u0928 \u0917\u0917\u0928\u092f\u093e\u0928 \u092e\u093f\u0936\u0928 (Gaganyaan Mission) \u0915\u0940 \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930\u093f\u092f\u093e\u0902 \u091c\u093e\u0930\u0940 \u0930\u0939\u0940\u0902\u0964 \u0907\u0938\u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092a\u0930\u0940\u0915\u094d\u0937\u0923\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u090f\u0915 \u0936\u0943\u0902\u0916\u0932\u093e \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930 \u0915\u0940 \u0917\u0908 \u0925\u0940\u0964 \u0905\u0917\u0938\u094d\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u090f\u0915\u094d\u0938\u093f\u0913\u092e-4 \u092e\u093f\u0936\u0928 (Axiom-4 Mission) \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u091a\u0941\u0928\u0947 \u0917\u090f \u0926\u094b \u0917\u0917\u0928 \u092f\u093e\u0924\u094d\u0930\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0936\u0941\u092d\u093e\u0902\u0936\u0941 \u0936\u0941\u0915\u094d\u0932\u093e \u0914\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0936\u093e\u0902\u0924 \u092c\u093e\u0932\u0915\u0943\u0937\u094d\u0923 \u0928\u093e\u092f\u0930 \u0928\u0947 \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092f\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0905\u092e\u0947\u0930\u093f\u0915\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0930\u0902\u092d\u093f\u0915 \u0926\u094c\u0930 \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0936\u093f\u0915\u094d\u0937\u0923 \u092a\u0942\u0930\u093e \u0915\u093f\u092f\u093e\u0964 \u092f\u0939 \u092e\u093f\u0936\u0928 \u0907\u0938\u0930\u094b-\u0928\u093e\u0938\u093e (ISRO-NASA) \u0915\u0940 \u0938\u0902\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0909\u0921\u093c\u093e\u0928 \u0915\u0947 \u0924\u0939\u0924 \u0905\u0917\u0932\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937 \u0905\u092a\u094d\u0930\u0948\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092f\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u092a\u0930 \u0930\u0935\u093e\u0928\u093e \u0939\u094b\u0917\u093e\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u092e\u0908 \u092e\u0947\u0902 \u091a\u0947\u0928\u094d\u0928\u0908 \u0915\u0940 \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u0938\u094d\u091f\u093e\u0930\u094d\u091f-\u0905\u092a \u0915\u0902\u092a\u0928\u0940 \u0905\u0917\u094d\u0928\u093f\u0915\u0941\u0932 \u0915\u0949\u0938\u092e\u0949\u0938 (Agnikul Cosmos) \u0928\u0947 \u0905\u092a\u0928\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0925\u092e \u090f\u0915 \u092e\u0902\u091c\u093c\u093f\u0932\u093e \u0930\u0949\u0915\u0947\u091f \u0905\u0917\u094d\u0928\u093f\u092c\u093e\u0923 \u0938\u092c-\u0911\u0930\u094d\u092c\u093e\u0907\u091f\u0932 \u091f\u0947\u0915\u094d\u0928\u0949\u0932\u0949\u091c\u0940 \u0921\u093f\u092e\u0949\u0928\u094d\u0938\u094d\u091f\u094d\u0930\u0947\u091f\u0930 (Agnibaan Sub-orbital Technology Demonstrator) \u0915\u093e \u0938\u092b\u0932 \u092a\u0930\u0940\u0915\u094d\u0937\u0923 \u0915\u093f\u092f\u093e\u0964 \u0907\u0938\u0947 \u0938\u094d\u0935\u0926\u0947\u0936\u0940 \u0924\u0915\u0928\u0940\u0915\u0940 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 (indigenous technology development) \u0915\u0940 \u0926\u093f\u0936\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0921\u093c\u0940 \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u0915\u0947 \u092a\u0939\u0932\u0947 2022 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u093f\u091c\u0940 \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u0938\u094d\u091f\u093e\u0930\u094d\u091f-\u0905\u092a \u0915\u0902\u092a\u0928\u0940 \u0938\u094d\u0915\u093e\u0907\u0930\u0942\u091f (Skyroot) \u0928\u0947 \u0905\u092a\u0928\u093e \u092a\u094d\u0930\u0925\u092e \u0938\u092c-\u0911\u0930\u094d\u092c\u093e\u0907\u091f\u0932 \u0930\u0949\u0915\u0947\u091f \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u0947\u091c\u093e \u0925\u093e\u0964 \u0905\u0917\u094d\u0928\u093f\u092c\u093e\u0923 \u0930\u0949\u0915\u0947\u091f \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0928\u0947\u0915 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u0924\u093e\u090f\u0902 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0907\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0925\u094d\u0930\u0940-\u0921\u0940 \u092a\u094d\u0930\u093f\u091f\u0947\u0902\u0921 \u0938\u0947\u092e\u0940-\u0915\u094d\u0930\u093e\u092f\u094b\u091c\u0947\u0928\u093f\u0915 \u0907\u0902\u091c\u0928 (3D-printed semi-cryogenic engine), \u092e\u0949\u0921\u094d\u092f\u0942\u0932\u0930 \u0921\u093f\u091c\u093c\u093e\u0907\u0928, \u0915\u092e \u0932\u093e\u0917\u0924 \u0914\u0930 \u0938\u094d\u0935\u0926\u0947\u0936\u0940 \u092a\u094d\u0930\u094c\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u0907\u0938\u0940 \u0938\u093e\u0932 \u0915\u0947 \u0905\u0902\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0938\u0930\u094b \u0928\u0947 \u092a\u094d\u0930\u094b\u092c\u093e-3 (Proba-3) \u0915\u094b \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e\u092a\u0942\u0930\u094d\u0935\u0915 \u0924\u0948\u0928\u093e\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e\u0964 \u092a\u094d\u0930\u094b\u092c\u093e-3 \u092f\u0941\u0930\u094b\u092a\u0940\u092f \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u090f\u091c\u0947\u0902\u0938\u0940 (European Space Agency &#8211; ESA) \u0915\u093e \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0915\u0947 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0917\u0924 \u0926\u094b \u0909\u092a\u0917\u094d\u0930\u0939\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u0947\u091c\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0947 \u0926\u094b\u0928\u094b\u0902 \u090f\u0915-\u0926\u0942\u0938\u0930\u0947 \u0938\u0947 \u092c\u0930\u093e\u092c\u0930 \u0926\u0942\u0930\u0940 \u092c\u0928\u093e\u090f \u0930\u0916\u0947\u0902\u0917\u0947 \u0914\u0930 \u0938\u0942\u0930\u094d\u092f \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0939\u0930\u0940 \u0935\u093e\u0924\u093e\u0935\u0930\u0923 \u0915\u093e \u0905\u0927\u094d\u092f\u092f\u0928 \u0915\u0930\u0947\u0902\u0917\u0947\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u0907\u0938 \u0935\u0930\u094d\u0937 \u092a\u0939\u0932\u0940 \u092c\u093e\u0930 23 \u0905\u0917\u0938\u094d\u0924 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u0925\u092e \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u0926\u093f\u0935\u0938 \u092e\u0928\u093e\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e, \u091c\u094b 2023 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u091a\u0902\u0926\u094d\u0930\u092f\u093e\u0928-3 (Chandrayaan-3) \u0915\u0947 \u091a\u0902\u0926\u094d\u0930\u092e\u093e \u0915\u0947 \u0926\u0915\u094d\u0937\u093f\u0923\u0940 \u0927\u094d\u0930\u0941\u0935 \u092a\u0930 \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e\u092a\u0942\u0930\u094d\u0935\u0915 \u0909\u0924\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u092f\u093e\u0926 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0928\u093e\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e\u0964 \u0907\u0938 \u0909\u0924\u094d\u0938\u0935 \u0915\u0940 \u0925\u0940\u092e \u0925\u0940: &#8216;\u091a\u0902\u0926\u094d\u0930\u092e\u093e \u0915\u093e \u0938\u094d\u092a\u0930\u094d\u0936 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0941\u090f \u091c\u0940\u0935\u0928 \u0915\u093e \u0938\u094d\u092a\u0930\u094d\u0936: \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u0917\u093e\u0925\u093e&#8217; (Touching the Moon, Touching Lives: India&#8217;s Space Saga)\u0964<br>\u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u0935\u093f\u091c\u093c\u0928 2047 (Space Vision 2047) \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930, 2035 \u0924\u0915 \u091a\u0902\u0926\u094d\u0930\u092e\u093e \u092a\u0930 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u0938\u094d\u091f\u0947\u0936\u0928 (Indian Lunar Space Station) \u0915\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u0928\u093e \u0914\u0930 2040 \u0924\u0915 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092f\u093e\u0924\u094d\u0930\u0940 (Indian Astronaut) \u0915\u094b \u091a\u0902\u0926\u094d\u0930\u092e\u093e \u092a\u0930 \u0909\u0924\u093e\u0930\u0928\u093e \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u0938\u093e\u0932 2024 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u092e\u0942\u0932 \u0915\u0940 \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915 \u0938\u0941\u0928\u0940\u0924\u093e \u0935\u093f\u0932\u093f\u092f\u092e\u094d\u0938 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u091c\u0917\u0924 \u0915\u0940 \u0916\u092c\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0938\u0941\u0930\u094d\u0916\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0928\u0940 \u0930\u0939\u0940\u0902\u0964 \u0938\u0941\u0928\u0940\u0924\u093e \u0935\u093f\u0932\u093f\u092f\u092e\u094d\u0938(Sunita williams) 5 \u091c\u0942\u0928 \u0915\u094b \u0932\u0917\u092d\u0917 \u090f\u0915 \u0938\u092a\u094d\u0924\u093e\u0939 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0938\u094d\u092a\u0947\u0938 \u0938\u094d\u091f\u0947\u0936\u0928 (international space station) \u092a\u0930 \u092a\u0939\u0941\u0902\u091a\u0940 \u0925\u0940\u0902, \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0938\u094d\u091f\u093e\u0930\u0932\u093e\u0907\u0928\u0930 \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092f\u093e\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0924\u0915\u0928\u0940\u0915\u0940 \u0938\u092e\u0938\u094d\u092f\u093e \u0906\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u0905\u092d\u0940 \u0924\u0915 \u092a\u0943\u0925\u094d\u0935\u0940 \u092a\u0930 \u0935\u093e\u092a\u0938 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0932\u094c\u091f\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0909\u0928\u0915\u0940 \u0935\u093e\u092a\u0938\u0940 \u0905\u0917\u0932\u0947 \u0938\u093e\u0932 \u092b\u0930\u0935\u0930\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u094b\u0917\u0940\u0964 \u0909\u0928\u094d\u0939\u094b\u0902\u0928\u0947 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0938\u094d\u092a\u0947\u0938 \u0938\u094d\u091f\u0947\u0936\u0928 \u0915\u093e \u0915\u0902\u092e\u093e\u0921\u0930 \u092c\u0928\u0928\u0947 \u0914\u0930 \u0932\u0902\u092c\u093e \u0938\u092e\u092f \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u093f\u0924\u093e \u0915\u0930 \u092e\u0928\u0941\u0937\u094d\u092f \u0915\u0940 \u0938\u0947\u0939\u0924 \u092a\u0930 \u092a\u0921\u093c\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0935\u093f\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0905\u0927\u094d\u092f\u092f\u0928 \u0915\u094b \u0938\u092e\u0943\u0926\u094d\u0927 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0928\u0947 2008 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0941\u0928\u0940\u0924\u093e \u0935\u093f\u0932\u093f\u092f\u092e\u094d\u0938 \u0915\u094b \u092a\u0926\u094d\u092e\u092d\u0942\u0937\u0923(Padma Bhushan) \u0938\u0947 \u0938\u092e\u094d\u092e\u093e\u0928\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0925\u093e\u0964<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u2018\u092a\u0930\u092e \u0930\u0941\u0926\u094d\u0930\u2019 (<\/strong><strong>Supercomputer &#8216;Param Rudra&#8217;)<\/strong><br>26 \u0938\u093f\u0924\u0902\u092c\u0930 \u0915\u094b \u0926\u0947\u0936 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0940 \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u0924\u0940\u0928 \u092a\u0930\u092e \u0930\u0941\u0926\u094d\u0930 \u0938\u0941\u092a\u0930 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 (supercomputers) \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930 \u0915\u094b \u0938\u092e\u0930\u094d\u092a\u093f\u0924 \u0915\u093f\u090f \u0917\u090f\u0964 \u0907\u0928\u0915\u093e \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0928\u0947\u0936\u0928\u0932 \u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u093f\u0902\u0917 \u092e\u093f\u0936\u0928 (National Supercomputing Mission) \u0915\u0947 \u0924\u0939\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0947 \u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u093f\u0902\u0917 (supercomputing) \u0915\u0947 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u094b \u0906\u0924\u094d\u092e\u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 \u092c\u0928\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0926\u093f\u0936\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0906\u0917\u0947 \u0932\u0947 \u091c\u093e\u090f\u0902\u0917\u0947\u0964 \u092e\u093f\u0936\u0928 2015 \u092e\u0947\u0902 \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0925\u093e\u0964 \u0924\u0940\u0928 \u0938\u0941\u092a\u0930 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u092a\u0930 130 \u0915\u0930\u094b\u0921\u093c \u0930\u0941\u092a\u090f \u0916\u0930\u094d\u091a \u0939\u0941\u090f \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0907\u0928\u094d\u0939\u0947\u0902 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915 \u0905\u0928\u0941\u0938\u0902\u0927\u093e\u0928 (scientific research) \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0928\u0908 \u0926\u093f\u0932\u094d\u0932\u0940, \u0915\u094b\u0932\u0915\u093e\u0924\u093e \u0914\u0930 \u092a\u0941\u0923\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u090f\u0917\u093e\u0964 \u0926\u093f\u0932\u094d\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0902\u091f\u0930 \u092f\u0941\u0928\u093f\u0935\u0930\u094d\u0938\u093f\u091f\u0940 \u090f\u0915\u094d\u0938\u0932\u0930\u0947\u091f\u0930 \u0938\u0947\u0902\u091f\u0930 (Inter University Accelerator Centre) \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0926\u093e\u0930\u094d\u0925 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 (material science) \u0914\u0930 \u092a\u0930\u092e\u093e\u0923\u0941 \u092d\u094c\u0924\u093f\u0915\u0940 (nuclear physics) \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0936\u094b\u0927 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f; \u092a\u0941\u0923\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u0936\u093e\u0932 \u092e\u0940\u091f\u0930 \u0930\u0947\u0921\u093f\u092f\u094b \u091f\u0947\u0932\u0940\u0938\u094d\u0915\u094b\u092a (Giant Metrewave Radio Telescope), \u092b\u093e\u0938\u094d\u091f \u0930\u0947\u0921\u093f\u092f\u094b \u092c\u0930\u094d\u0938\u094d\u091f (fast radio bursts) \u0914\u0930 \u0905\u0928\u094d\u092f \u0916\u0917\u094b\u0932\u0940\u092f \u0918\u091f\u0928\u093e\u0913\u0902 (astronomical events) \u0915\u0947 \u0905\u0927\u094d\u092f\u092f\u0928 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f; \u0914\u0930 \u0915\u094b\u0932\u0915\u093e\u0924\u093e \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u0938\u0924\u094d\u092f\u0947\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930\u0928\u093e\u0925 \u092c\u094b\u0938 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 (Satyendra Nath Bose Centre) \u092e\u0947\u0902 \u092d\u094c\u0924\u093f\u0915 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 (physical sciences), \u092c\u094d\u0930\u0939\u094d\u092e\u093e\u0902\u0921 (cosmology) \u0914\u0930 \u092a\u0943\u0925\u094d\u0935\u0940 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 (earth sciences) \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u0928\u094d\u0928\u0924 \u0936\u094b\u0927\u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f\u0964<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u092a\u0939\u0932\u0940 \u0905\u0902\u0921\u0930\u0935\u093e\u091f\u0930 \u092e\u0947\u091f\u094d\u0930\u094b \u0932\u093e\u0907\u0928 (<\/strong><strong>First Underwater Metro Line)<\/strong><br>\u0907\u0938 \u0935\u0930\u094d\u0937 \u092e\u093e\u0930\u094d\u091a \u092e\u0947\u0902 \u0915\u094b\u0932\u0915\u093e\u0924\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0926\u0947\u0936 \u0915\u0940 \u092a\u0939\u0932\u0940 \u0905\u0902\u0921\u0930\u0935\u093e\u091f\u0930 \u092e\u0947\u091f\u094d\u0930\u094b \u0932\u093e\u0907\u0928 (underwater metro line) \u0915\u093e \u0936\u0941\u092d\u093e\u0930\u0902\u092d \u0939\u0941\u0906\u0964 \u0907\u0938\u0940 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u0939\u0941\u0917\u0932\u0940 \u0928\u0926\u0940 (Hooghly River) \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0941\u0930\u0902\u0917 \u092c\u0928\u093e\u0928\u0947 \u0914\u0930 \u092e\u0947\u091f\u094d\u0930\u094b \u091f\u094d\u0930\u0947\u0928 (metro train) \u091a\u0932\u093e\u0928\u0947 \u0915\u093e 105 \u0935\u0930\u094d\u0937 \u092a\u0941\u0930\u093e\u0928\u093e \u0938\u092a\u0928\u093e \u0938\u093e\u0915\u093e\u0930 \u0939\u094b \u0917\u092f\u093e\u0964 \u092e\u0947\u091f\u094d\u0930\u094b \u091f\u094d\u0930\u0947\u0928 \u091c\u093c\u092e\u0940\u0928 \u0938\u0947 33 \u092e\u0940\u091f\u0930 \u0928\u0940\u091a\u0947 \u0914\u0930 \u0939\u0941\u0917\u0932\u0940 \u0928\u0926\u0940 \u0915\u0947 \u0924\u0932 \u0938\u0947 13 \u092e\u0940\u091f\u0930 \u0928\u0940\u091a\u0947 \u092c\u0928\u0947 \u091f\u094d\u0930\u0947\u0915 \u092a\u0930 \u0926\u094c\u0921\u093c \u0930\u0939\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0939\u093e\u0935\u0921\u093c\u093e \u0938\u0947 \u0932\u0947\u0915\u0930 \u092e\u0939\u093e\u0915\u0930\u0923 \u0938\u094d\u091f\u0947\u0936\u0928 (Mahakaran Station) \u0924\u0915 520 \u092e\u0940\u091f\u0930 \u0932\u0902\u092c\u0940 \u0938\u0941\u0930\u0902\u0917 \u092c\u0928\u093e\u0908 \u0917\u0908 \u0939\u0948\u0964 \u092e\u0947\u091f\u094d\u0930\u094b \u0907\u0938 \u0938\u0941\u0930\u0902\u0917 \u0915\u094b 80 \u0915\u093f\u0932\u094b\u092e\u0940\u091f\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f \u0918\u0902\u091f\u0947 \u0915\u0940 \u0930\u092b\u094d\u0924\u093e\u0930 \u0938\u0947 45 \u0938\u0947\u0915\u0902\u0921 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u093e\u0930 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u092e\u094c\u0938\u092e \u0935\u093f\u092d\u093e\u0917 \u0915\u0947 150 \u0938\u093e\u0932 (Indian Meteorological Department 150 years)<br>1875 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u093f\u0924 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u092e\u094c\u0938\u092e \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u0935\u093f\u092d\u093e\u0917 (Indian Meteorological Department &#8211; IMD) \u0915\u0947 150 \u0935\u0930\u094d\u0937 2025 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0942\u0930\u0947 \u0939\u094b \u0930\u0939\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 2024 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u092d\u093e\u0917 \u0928\u0947 \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930 \u0938\u0947\u0935\u093e \u0915\u0947 150\u0935\u0947\u0902 \u0935\u0930\u094d\u0937 \u0915\u093e \u0909\u0924\u094d\u0938\u0935 \u092e\u0928\u093e\u092f\u093e\u0964 \u092f\u0939 \u0926\u0947\u0936 \u0915\u093e \u0938\u092c\u0938\u0947 \u092a\u0941\u0930\u093e\u0928\u093e \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915 \u0935\u093f\u092d\u093e\u0917 (scientific department) \u0939\u0948\u0964<br>\u092c\u0940\u0924\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u094c\u0938\u092e \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u0935\u093f\u092d\u093e\u0917 (meteorological services) \u0915\u0940 \u0938\u0947\u0935\u093e\u0913\u0902 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0938\u094d\u0924\u093e\u0930 \u0939\u0941\u0906 \u0939\u0948\u0964 \u092e\u093e\u0928\u0938\u0942\u0928 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935\u093e\u0928\u0941\u092e\u093e\u0928\u094b\u0902 (monsoon forecasting) \u0938\u0947 \u0932\u0947\u0915\u0930 \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 (space science) \u0914\u0930 \u0915\u0943\u0937\u093f (agriculture) \u0938\u0947 \u0932\u0947\u0915\u0930 \u092a\u0930\u094d\u092f\u091f\u0928 (tourism) \u0924\u0925\u093e \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923 (environment) \u0938\u0947 \u0932\u0947\u0915\u0930 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 (transportation) \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0938\u0915\u0940 \u0938\u0947\u0935\u093e\u0913\u0902 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0939\u094b \u0930\u0939\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0935\u093f\u092d\u093e\u0917 \u0928\u0947 \u0915\u093f\u0938\u093e\u0928\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092a\u0902\u091a\u093e\u092f\u0924 \u092e\u094c\u0938\u092e \u0938\u0941\u0935\u093f\u0927\u093e (Panchayat Weather Services) \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927 \u0915\u0930\u093e\u0908 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u092c\u093e\u092f\u094b \u0908-<\/strong><strong>3 <\/strong><strong>\u0928\u0940\u0924\u093f (<\/strong><strong>Bio E3 Policy)<\/strong><br>\u0907\u0938\u0940 \u0935\u0930\u094d\u0937 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u091c\u0948\u0935 \u0905\u0930\u094d\u0925\u0935\u094d\u092f\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e (bioeconomy) \u0915\u094b \u092e\u0902\u091c\u093c\u0942\u0930\u0940 \u0926\u0940 \u0917\u0908, \u091c\u093f\u0938\u0947 \u0938\u0902\u0915\u094d\u0937\u0947\u092a \u092e\u0947\u0902 \u092c\u093e\u092f\u094b-\u09083 \u0928\u0940\u0924\u093f (Bio E3 Policy) \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0928\u0940\u0924\u093f \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0930\u094d\u0925\u0935\u094d\u092f\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e (economy), \u0930\u094b\u091c\u093c\u0917\u093e\u0930 (employment) \u0914\u0930 \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923\u0940\u092f \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u092c\u0926\u094d\u0927\u0924\u093e (environmental commitment) \u0915\u094b \u092c\u0922\u093c\u093e\u0935\u093e \u0926\u0947\u0928\u0947 \u0915\u093e \u0935\u093e\u0926\u093e \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092c\u093e\u092f\u094b \u0908-3 \u0928\u0940\u0924\u093f \u0915\u094b \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0928 (climate change) \u0938\u0947 \u0928\u093f\u092a\u091f\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0938\u094b\u091a \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939 \u0928\u0940\u0924\u093f \u0935\u093f\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u0926\u094d\u092f\u092e\u093f\u0924\u093e (entrepreneurship) \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u094b\u0924\u094d\u0938\u093e\u0939\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u092f\u094b\u091c\u0928\u093e\u090f\u0902<\/strong><br>\u0907\u0938\u0940 \u0935\u0930\u094d\u0937 5 \u091c\u0928\u0935\u0930\u0940 \u0915\u094b \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0928\u0947 4797 \u0915\u0930\u094b\u0921\u093c \u0930\u0941\u092a\u090f \u0915\u0940 \u2018\u092a\u0943\u0925\u094d\u0935\u0940 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e\u2019 (Earth Sciences Scheme) \u0915\u094b \u092e\u0902\u091c\u093c\u0942\u0930\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0940\u0964 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u093e \u0909\u0926\u094d\u0926\u0947\u0936\u094d\u092f \u092d\u0942-\u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0914\u0930 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0928 \u0915\u0947 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0938\u0902\u0915\u0947\u0924\u094b\u0902 (Key Indicators) \u0915\u094b \u0930\u093f\u0915\u0949\u0930\u094d\u0921 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u093e\u092f\u0941\u092e\u0902\u0921\u0932 (Atmosphere), \u0938\u092e\u0941\u0926\u094d\u0930 (Ocean), \u092d\u0942-\u092e\u0902\u0921\u0932 (Lithosphere), \u0939\u093f\u092e \u092e\u0902\u0921\u0932 (Cryosphere) \u0914\u0930 \u092a\u0943\u0925\u094d\u0935\u0940 \u0915\u0947 \u0920\u094b\u0938 \u0939\u093f\u0938\u094d\u0938\u0947 \u0915\u093e \u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0932\u093f\u0915 \u0905\u0935\u0932\u094b\u0915\u0928 \u0915\u0930\u0928\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0938\u093e\u0925 \u0939\u0940 \u092e\u094c\u0938\u092e, \u0938\u092e\u0941\u0926\u094d\u0930 \u0914\u0930 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u0916\u0924\u0930\u094b\u0902 (Climate Hazards) \u0915\u094b \u0938\u092e\u091d\u0928\u0947 \u0914\u0930 \u0905\u0928\u0941\u092e\u093e\u0928 \u0932\u0917\u093e\u0928\u0947 \u0924\u0925\u093e \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0928 (Climate Change) \u0915\u0947 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u0915\u094b \u0938\u092e\u091d\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092e\u0949\u0921\u0932\u093f\u0902\u0917 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u092d\u0940 \u0938\u092e\u094d\u092e\u093f\u0932\u093f\u0924 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u0917\u0941\u091c\u093c\u0930\u0947 \u0938\u093e\u0932 11-13 \u0938\u093f\u0924\u0902\u092c\u0930 \u0915\u0947 \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928 \u0917\u094d\u0930\u0947\u091f\u0930 \u0928\u094b\u090f\u0921\u093e \u092e\u0947\u0902 \u2018\u0938\u0947\u092e\u0940\u0915\u0902\u0921\u0915\u094d\u091f\u0930 \u092d\u0935\u093f\u0937\u094d\u092f \u0915\u094b \u0906\u0915\u093e\u0930 \u0926\u0947\u0928\u093e\u2019 (Shaping the Future of Semiconductors) \u0935\u093f\u0937\u092f \u092a\u0930 \u0938\u0947\u092e\u093f\u0928\u093e\u0930 \u0906\u092f\u094b\u091c\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e, \u091c\u093f\u0938\u0915\u093e \u0909\u0926\u094d\u0926\u0947\u0936\u094d\u092f \u0926\u0947\u0936 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0940 \u0938\u0947\u092e\u0940\u0915\u0902\u0921\u0915\u094d\u091f\u0930 \u0909\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917 (Semiconductor Industry) \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u094b\u0924\u094d\u0938\u093e\u0939\u0928 \u0926\u0947\u0928\u093e \u0925\u093e\u0964 \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0926\u0947\u0936 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0940 \u0938\u0947\u092e\u0940\u0915\u0902\u0921\u0915\u094d\u091f\u0930 \u091a\u093f\u092a (Chip Manufacturing) \u092c\u0928\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0917\u0941\u091c\u0930\u093e\u0924 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0923\u0902\u0926 \u0914\u0930 \u0927\u094b\u0932\u0947\u0930\u093e \u0924\u0925\u093e \u0905\u0938\u092e \u0915\u0947 \u092e\u094b\u0930\u0940\u0917\u093e\u0902\u0935 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0902\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u093f\u0924 \u0915\u093f\u090f \u091c\u093e \u0930\u0939\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0935\u0930\u094d\u0937 2025 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u0928 \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0909\u092e\u094d\u092e\u0940\u0926 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0938\u0947\u092e\u0940\u0915\u0902\u0921\u0915\u094d\u091f\u0930 \u092e\u093f\u0936\u0928 (Indian Semiconductor Mission) \u0915\u0940 \u0918\u094b\u0937\u0923\u093e 2021 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0940 \u0917\u0908 \u0925\u0940\u0964 \u0939\u092e\u093e\u0930\u0947 \u0926\u0947\u0936 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947\u092e\u0940\u0915\u0902\u0921\u0915\u094d\u091f\u0930 \u091a\u093f\u092a \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917\u0936\u093e\u0932\u093e \u091a\u0902\u0921\u0940\u0917\u0922\u093c \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0948\u0964 \u0926\u0941\u0928\u093f\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947\u092e\u0940\u0915\u0902\u0921\u0915\u094d\u091f\u0930 \u091a\u093f\u092a \u092c\u0928\u093e\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092a\u093e\u0902\u091a \u0926\u0947\u0936 \u0939\u0948\u0902, \u091c\u093f\u0928\u092e\u0947\u0902 \u0924\u093e\u0907\u0935\u093e\u0928 (Taiwan) \u0915\u0940 \u0939\u093f\u0938\u094d\u0938\u0947\u0926\u093e\u0930\u0940 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u091c\u093c\u094d\u092f\u093e\u0926\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092e\u094b\u092c\u093e\u0907\u0932 \u0938\u0947 \u0932\u0947\u0915\u0930 \u092e\u093f\u0938\u093e\u0907\u0932\u094b\u0902 \u0924\u0915 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947\u092e\u0940\u0915\u0902\u0921\u0915\u094d\u091f\u0930 \u091a\u093f\u092a \u0939\u092e\u093e\u0930\u0947 \u0930\u094b\u091c\u093c\u092e\u0930\u094d\u0930\u093e \u0915\u0947 \u091c\u0940\u0935\u0928 (Everyday Life) \u0915\u093e \u0905\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u0939\u093f\u0938\u094d\u0938\u093e \u092c\u0928 \u091a\u0941\u0915\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u0928\u0908 \u092a\u094d\u0930\u091c\u093e\u0924\u093f \u0915\u0940 \u0916\u094b\u091c (Discovery of New Species)<br>\u0905\u0930\u0941\u0923\u093e\u091a\u0932 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0947\u0936 \u0915\u0940 \u0938\u093f\u092f\u093e\u0902\u0917 \u0918\u093e\u091f\u0940 (Siang Valley) \u092e\u0947\u0902 \u091a\u0940\u0902\u091f\u0940 \u0915\u0940 \u090f\u0915 \u0928\u0908 \u092a\u094d\u0930\u091c\u093e\u0924\u093f \u092e\u093f\u0932\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939 \u091c\u0917\u0939 \u091c\u0948\u0935 \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 (Biodiversity Hotspot) \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u0916\u094d\u092f\u093e\u0924 \u0939\u0948\u0964 \u0928\u0908 \u092a\u094d\u0930\u091c\u093e\u0924\u093f \u0915\u094b \u092a\u0948\u0930\u093e\u092a\u0948\u0930\u093e\u091f\u094d\u0930\u0947\u091a\u093f\u0928\u093e \u0928\u0940\u0932\u093e (Paraparatrechina neela) \u0928\u093e\u092e \u0926\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964<br>\u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u092a\u0924\u094d\u0930\u093f\u0915\u093e \u091c\u093c\u0941\u0913\u0915\u0940\u0938 (Scientific Journal Zookeys) \u0928\u0947 \u092c\u0924\u093e\u092f\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f \u091a\u0940\u0902\u091f\u0940 \u0915\u0940 \u0928\u0908 \u092a\u094d\u0930\u091c\u093e\u0924\u093f \u0932\u093e\u0932 \u0905\u0925\u0935\u093e \u092d\u0942\u0930\u0940 \u091a\u0940\u0902\u091f\u093f\u092f\u094b\u0902 \u091c\u0948\u0938\u0940 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938 \u091b\u094b\u091f\u0940 \u091a\u0940\u0902\u091f\u0940 \u0915\u0940 \u0932\u0902\u092c\u093e\u0908 \u0926\u094b \u092e\u093f\u0932\u0940\u092e\u0940\u091f\u0930 \u0938\u0947 \u092d\u0940 \u0915\u092e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0907\u0938\u0915\u093e \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0927\u093e\u0924\u0941\u0908 \u0928\u0940\u0932\u0947 \u0930\u0902\u0917 \u0915\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0905\u0928\u0941\u0938\u0902\u0927\u093e\u0928\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e \u091a\u0940\u0902\u091f\u0940 \u0915\u0947 \u0928\u0940\u0932\u0947 \u0930\u0902\u0917 (Blue Coloration) \u0915\u094b \u0932\u0947\u0915\u0930 \u0909\u0924\u094d\u0938\u093e\u0939\u093f\u0924 \u0939\u0948\u0902 \u0914\u0930 \u0907\u0938\u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u0915\u0940 \u0916\u094b\u091c \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u0917\u0941\u091c\u093c\u0930\u0947 \u0938\u093e\u0932 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915\u094b\u0902 \u0928\u0947 \u092a\u0936\u094d\u091a\u093f\u092e \u0939\u093f\u092e\u093e\u0932\u092f \u092e\u0947\u0902 \u0938\u093e\u0902\u092a \u0915\u0940 \u090f\u0915 \u0928\u0908 \u092a\u094d\u0930\u091c\u093e\u0924\u093f \u0915\u0940 \u0916\u094b\u091c\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u0915\u093e \u0928\u093e\u092e <em>\u090f\u0902\u0917\u0907\u0915\u0941\u0932\u0938<\/em><em> <\/em><em>\u0921\u093f\u0915\u0947\u092a\u094d\u0930\u093f\u092f\u094b\u0908<\/em> (<em>Anguiculus dicaprioi<\/em>) \u0930\u0916\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964 <em>\u090f\u0902\u0917\u0907\u0915\u0941\u0932\u0938<\/em> \u0932\u0948\u091f\u093f\u0928 \u092d\u093e\u0937\u093e \u0915\u093e \u0936\u092c\u094d\u0926 \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0915\u093e \u0905\u0930\u094d\u0925 \u0939\u0948 \u091b\u094b\u091f\u093e \u0938\u093e\u0902\u092a\u0964 \u092f\u0939 \u0938\u093e\u0902\u092a \u0915\u094b\u0932\u0941\u092c\u094d\u0930\u093f\u0921\u0947 \u092a\u0930\u093f\u0935\u093e\u0930 \u0915\u093e \u0938\u0926\u0938\u094d\u092f \u0939\u0948 \u091c\u094b \u092a\u0943\u0925\u094d\u0935\u0940 \u092a\u0930 \u0938\u093e\u0902\u092a\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0938\u092c\u0938\u0947 \u092c\u0921\u093c\u093e \u0915\u0941\u0932 \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u092e\u0947\u0902 1938 \u092a\u094d\u0930\u091c\u093e\u0924\u093f\u092f\u093e\u0902 \u0938\u092e\u094d\u092e\u093f\u0932\u093f\u0924 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u0907\u0938\u0940 \u0935\u0930\u094d\u0937 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0905\u092a\u0928\u0947 \u092f\u0939\u093e\u0902 \u0915\u0947 \u0938\u092d\u0940 \u091c\u0940\u0935-\u091c\u0902\u0924\u0941\u0913\u0902 \u0915\u0940 \u0938\u0942\u091a\u0940 \u092c\u0928\u093e\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u093e \u092a\u0939\u0932\u093e \u0926\u0947\u0936 \u092c\u0928 \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938 \u0938\u0942\u091a\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0932\u0917\u092d\u0917 \u090f\u0915 \u0932\u093e\u0916 \u092a\u094d\u0930\u091c\u093e\u0924\u093f\u092f\u093e\u0902 \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092f\u0939 \u0938\u0942\u091a\u0940 \u0935\u0930\u094d\u0917\u0940\u0915\u0930\u0923 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u092f\u094b\u0902, \u0938\u0902\u0930\u0915\u094d\u0937\u0923 \u092a\u094d\u0930\u092c\u0902\u0927\u0915\u094b\u0902, \u0936\u093f\u0915\u094d\u0937\u093e\u0935\u093f\u0926\u094b\u0902, \u0936\u094b\u0927\u093e\u0930\u094d\u0925\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0914\u0930 \u0928\u0940\u0924\u093f \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u090f\u0915 \u0905\u092e\u0942\u0932\u094d\u092f \u0938\u0902\u0926\u0930\u094d\u092d \u0917\u094d\u0930\u0902\u0925 \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938 \u0938\u0942\u091a\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u0932\u0941\u092a\u094d\u0924\u092a\u094d\u0930\u093e\u092f \u091c\u0940\u0935\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092d\u0940 \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0938\u092e\u094d\u092e\u093e\u0928 \u0935 \u0938\u092e\u093e\u0930\u094b\u0939 (<\/strong><strong>Awards and Celebrations)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u092a\u0939\u0932\u0940 \u092c\u093e\u0930 \u0928\u0935-\u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u093f\u0924 \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u092a\u0941\u0930\u0938\u094d\u0915\u093e\u0930 (National Science Awards) \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u093f\u090f \u0917\u090f\u0964 \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u092a\u0941\u0930\u0938\u094d\u0915\u093e\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u0928\u093e 2023 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0940 \u0917\u0908 \u0925\u0940\u0964 \u091a\u093e\u0930 \u0936\u094d\u0930\u0947\u0923\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u093f\u090f \u091c\u093e\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0907\u0928 \u092a\u0941\u0930\u0938\u094d\u0915\u093e\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f 33 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915\u094b\u0902 \u0915\u093e \u091a\u092f\u0928 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e\u0964 \u092a\u094d\u0930\u0925\u092e \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u0930\u0924\u094d\u0928 \u0938\u092e\u094d\u092e\u093e\u0928 \u0935\u093f\u0916\u094d\u092f\u093e\u0924 \u091c\u0948\u0935 \u0930\u0938\u093e\u092f\u0928\u0935\u093f\u0926 \u092a\u094d\u0930\u094b\u092b\u0947\u0938\u0930 \u091c\u0940. \u092a\u0926\u094d\u092e\u0928\u093e\u092d\u0928 \u0915\u094b \u0926\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e\u0964 13 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u0936\u094d\u0930\u0940 \u0938\u0947 \u0938\u092e\u094d\u092e\u093e\u0928\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e\u0964 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u0914\u0930 \u092a\u094d\u0930\u094c\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0938\u093e\u0927\u093e\u0930\u0923 \u092f\u094b\u0917\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f 18 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092f\u0941\u0935\u093e \u0936\u093e\u0902\u0924\u093f\u0938\u094d\u0935\u0930\u0942\u092a \u092d\u091f\u0928\u093e\u0917\u0930 \u092a\u0941\u0930\u0938\u094d\u0915\u093e\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e\u0964 \u0907\u0938\u0930\u094b \u0915\u0940 \u091a\u0902\u0926\u094d\u0930\u092f\u093e\u0928-3 \u0915\u0940 \u091f\u0940\u092e \u0915\u094b \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u091f\u0940\u092e \u092a\u0941\u0930\u0938\u094d\u0915\u093e\u0930 \u0938\u0947 \u0928\u0935\u093e\u091c\u093c\u093e \u0917\u092f\u093e\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u0907\u0938 \u0935\u0930\u094d\u0937 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915 \u090f\u0935\u0902 \u0914\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915 \u0905\u0928\u0941\u0938\u0902\u0927\u093e\u0928 \u092a\u0930\u093f\u0937\u0926 (\u0938\u0940\u090f\u0938\u0906\u0908\u0906\u0930) \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917\u0936\u093e\u0932\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0947 \u0924\u0940\u0928 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u092a\u0941\u0930\u0938\u094d\u0915\u093e\u0930\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0938\u092e\u094d\u092e\u093e\u0928\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e\u0964 \u0928\u0947\u0936\u0928\u0932 \u0907\u0902\u0938\u094d\u091f\u0940\u091f\u094d\u092f\u0942\u091f \u0911\u092b \u0907\u0902\u091f\u0930\u0921\u093f\u0938\u093f\u092a\u094d\u0932\u0940\u0928\u0930\u0940 \u0938\u093e\u0907\u0902\u0938 \u090f\u0902\u0921 \u091f\u0947\u0915\u094d\u0928\u0949\u0932\u0949\u091c\u0940 (\u090f\u0928\u0906\u0908\u0906\u0908\u090f\u0938\u091f\u0940), \u0924\u093f\u0930\u0941\u0935\u0928\u0902\u0924\u092a\u0941\u0930\u092e \u0915\u0947 \u0928\u093f\u0926\u0947\u0936\u0915 \u0921\u0949. \u0906\u0928\u0902\u0926\u0930\u093e\u092e\u0915\u0943\u0937\u094d\u0923\u0928 \u0914\u0930 \u0928\u0947\u0936\u0928\u0932 \u092c\u0949\u091f\u0947\u0928\u093f\u0915\u0932 \u0930\u093f\u0938\u0930\u094d\u091a \u0907\u0902\u0938\u094d\u091f\u0940\u091f\u094d\u092f\u0942\u091f (\u090f\u0928\u092c\u0940\u0906\u0930\u0906\u0908), \u0932\u0916\u0928\u090a \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u094b\u092b\u0947\u0938\u0930 \u0938\u0948\u092f\u094d\u092f\u0926 \u0935\u091c\u0940\u0939 \u0905\u0939\u092e\u0926 \u0928\u0915\u0935\u0940 \u0915\u094b \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u0936\u094d\u0930\u0940 \u0938\u0947 \u092a\u0941\u0930\u0938\u094d\u0915\u0943\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0928\u0947\u0936\u0928\u0932 \u092e\u0948\u091f\u0932\u0930\u094d\u091c\u093f\u0915\u0932 \u0932\u0948\u092c\u094b\u0930\u0947\u091f\u0930\u0940 (\u090f\u0928\u090f\u092e\u090f\u0932), \u091c\u092e\u0936\u0947\u0926\u092a\u0941\u0930 \u0915\u0947 \u0921\u0949. \u0905\u092d\u093f\u0932\u093e\u0937 \u0915\u094b \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u092f\u0941\u0935\u093e \u0936\u093e\u0902\u0924\u093f\u0938\u094d\u0935\u0930\u0942\u092a \u092d\u091f\u0928\u093e\u0917\u0930 \u092a\u0941\u0930\u0938\u094d\u0915\u093e\u0930 \u0938\u0947 \u0928\u0935\u093e\u091c\u093c\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u0907\u0938\u0940 \u0935\u0930\u094d\u0937 \u0935\u093f\u0916\u094d\u092f\u093e\u0924 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915 \u090f\u092e. \u090f\u0938. \u0938\u094d\u0935\u093e\u092e\u0940\u0928\u093e\u0925\u0928 \u0915\u094b \u092e\u0930\u0923\u094b\u092a\u0930\u093e\u0902\u0924 \u0926\u0947\u0936 \u0915\u0947 \u0938\u0930\u094d\u0935\u094b\u091a\u094d\u091a \u0938\u092e\u094d\u092e\u093e\u0928 \u2018\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0930\u0924\u094d\u0928\u2019 \u0938\u0947 \u0938\u092e\u094d\u092e\u093e\u0928\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u0907\u0938\u0940 \u0935\u0930\u094d\u0937 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u0932\u094b\u0915\u092a\u094d\u0930\u093f\u092f\u0915\u0930\u0923 \u0915\u0940 \u0905\u0902\u0917\u094d\u0930\u0947\u091c\u093c\u0940 \u092a\u0924\u094d\u0930\u093f\u0915\u093e <em>\u0938\u093e\u0907\u0902\u0938<\/em><em> <\/em><em>\u0930\u093f\u092a\u094b\u0930\u094d\u091f\u0930<\/em> \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0936\u0928 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0920 \u0935\u0930\u094d\u0937 \u092a\u0942\u0930\u0947 \u0939\u0941\u090f\u0964 \u0907\u0938\u0915\u093e \u092a\u0939\u0932\u093e \u0905\u0902\u0915 1964 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0936\u093f\u0924 \u0939\u0941\u0906 \u0925\u093e\u0964<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u091c\u093f\u0928\u094d\u0939\u0947\u0902 \u0939\u092e\u0928\u0947 \u0916\u094b \u0926\u093f\u092f\u093e (Remembering Those We Lost)<\/strong><br>\u0935\u0930\u094d\u0937 2024 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u092e\u0928\u0947 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u091c\u0917\u0924 \u0915\u0940 \u0915\u0908 \u092e\u0939\u093e\u0928 \u0939\u0938\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0916\u094b \u0926\u093f\u092f\u093e\u0964 25 \u0905\u0915\u094d\u091f\u0942\u092c\u0930 \u0915\u094b \u092a\u093e\u0930\u094d\u091f\u093f\u0915\u0932 \u092b\u093f\u091c\u093c\u093f\u0915\u094d\u0938 (Particle Physics) \u0915\u0940 \u0905\u0927\u094d\u092f\u0947\u0924\u093e \u092a\u094d\u0930\u094b\u092b\u0947\u0938\u0930 \u0930\u094b\u0939\u093f\u0923\u0940 \u0917\u094b\u0921\u092c\u094b\u0932\u0947 \u0915\u093e \u0928\u093f\u0927\u0928 \u0939\u094b \u0917\u092f\u093e\u0964 \u0909\u0928\u094d\u0939\u094b\u0902\u0928\u0947 \u092e\u0939\u093f\u0932\u093e\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u0936\u093f\u0915\u094d\u0937\u093e \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0938\u093e\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f \u092f\u094b\u0917\u0926\u093e\u0928 \u0926\u093f\u092f\u093e\u0964 \u0909\u0928\u094d\u0939\u0947\u0902 \u092a\u0926\u094d\u092e\u0936\u094d\u0930\u0940 \u0938\u0939\u093f\u0924 \u0915\u0908 \u0938\u092e\u094d\u092e\u093e\u0928 \u092e\u093f\u0932\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u0907\u0938\u0940 \u0935\u0930\u094d\u0937 27 \u091c\u0928\u0935\u0930\u0940 \u0915\u094b \u0926\u0947\u0936 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0940 \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u0917\u0930\u094d\u092d \u0928\u093f\u0930\u094b\u0927\u0915 \u0917\u094b\u0932\u0940 \u2018\u0938\u0939\u0947\u0932\u0940\u2019 \u0915\u0947 \u091c\u0928\u0915 \u0914\u0930 \u0938\u0940\u090f\u0938\u0906\u0908\u0906\u0930 \u0915\u0940 \u0932\u0916\u0928\u090a \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917\u0936\u093e\u0932\u093e \u0938\u0947\u0902\u091f\u094d\u0930\u0932 \u0921\u094d\u0930\u0917 \u0930\u093f\u0938\u0930\u094d\u091a \u0907\u0902\u0938\u094d\u091f\u0940\u091f\u094d\u092f\u0942\u091f (\u0938\u0940\u0921\u0940\u0906\u0930\u0906\u0908) \u0915\u0947 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935 \u0928\u093f\u0926\u0947\u0936\u0915 \u0921\u0949. \u0928\u093f\u0924\u094d\u092f\u093e\u0928\u0928\u094d\u0926 \u0915\u093e \u0926\u0947\u0939\u093e\u0902\u0924 \u0939\u094b \u0917\u092f\u093e\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>15 \u0905\u0917\u0938\u094d\u0924 \u0915\u094b \u0905\u0917\u094d\u0928\u093f \u092e\u093f\u0938\u093e\u0907\u0932 \u0915\u0947 \u091c\u0928\u0915 \u0921\u0949. \u0930\u093e\u092e\u0928\u093e\u0930\u093e\u092f\u0923 \u0905\u0917\u094d\u0930\u0935\u093e\u0932 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0930\u0939\u0947\u0964 \u092a\u0939\u0932\u0940 \u0938\u094d\u0935\u0926\u0947\u0936\u0940 \u0915\u094d\u0932\u0949\u091f \u092c\u0938\u094d\u091f\u0930 \u0921\u094d\u0930\u0917 \u0915\u0947 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0939\u092e \u092d\u0942\u092e\u093f\u0915\u093e \u0928\u093f\u092d\u093e \u091a\u0941\u0915\u0947 \u0921\u0949.\u0917\u093f\u0930\u0940\u0936 \u0938\u093e\u0939\u0928\u0940 \u0915\u093e \u0907\u0938 \u0935\u0930\u094d\u0937 19 \u0905\u0917\u0938\u094d\u0924 \u0915\u094b \u0928\u093f\u0927\u0928 \u0939\u094b \u0917\u092f\u093e\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u092c\u0940\u0924\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u0915\u0947 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0908 \u0928\u0908 \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e\u090f\u0902 \u0926\u0947\u0916\u0928\u0947 \u0915\u094b \u092e\u093f\u0932\u0940\u0902, \u0935\u0939\u0940\u0901 \u0926\u0942\u0938\u0930\u0940 \u0913\u0930 \u092a\u0943\u0925\u094d\u0935\u0940 \u092a\u0930 \u00a0\u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0928 (climate change), \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923 (pollution), \u0914\u0930 \u091c\u0948\u0935 \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e \u0939\u094d\u0930\u093e\u0938 (biodiversity loss) \u091c\u0948\u0938\u0940 \u091a\u093f\u0902\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0940 \u0932\u0915\u0940\u0930 \u092d\u0940 \u0932\u0902\u092c\u0940 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u091a\u0932\u0940 \u0917\u0908\u0964 \u0938\u093e\u0932 2024 \u092e\u0947\u0902 \u091c\u0940\u090f\u092e \u0916\u093e\u0926\u094d\u092f \u092b\u0938\u0932\u094b\u0902 (GM food crops) \u0915\u0947 \u0935\u093f\u0930\u094b\u0927 \u092e\u0947\u0902 \u090f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0938\u094d\u0924\u093e\u0935 \u092a\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e, \u091c\u093f\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0907\u0928 \u092b\u0938\u0932\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0905\u0935\u093e\u0902\u091b\u093f\u0924 (undesirable for India) \u092c\u0924\u093e\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e\u0964 \u092a\u094d\u0930\u0938\u094d\u0924\u093e\u0935 \u092e\u0947\u0902 \u091c\u0940\u090f\u092e \u092b\u0938\u0932\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0932\u0947\u0915\u0930 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092a\u0915 \u0935\u093f\u091a\u093e\u0930-\u0935\u093f\u092e\u0930\u094d\u0936 (wider discussions) \u0915\u0940 \u092e\u093e\u0902\u0917 \u0915\u0940 \u0917\u0908\u0964 \u092c\u0940\u091f\u0940 \u0915\u092a\u093e\u0938 (BT cotton) \u0915\u0940 \u092e\u0902\u091c\u0942\u0930\u0940 \u0915\u0947 \u0905\u0932\u093e\u0935\u093e \u0905\u0928\u094d\u092f \u091c\u0940\u090f\u092e \u092b\u0938\u0932 \u0915\u094b \u0938\u094d\u0935\u0940\u0915\u0943\u0924\u093f \u0928\u0939\u0940\u0902 \u092e\u093f\u0932\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0935\u093f\u0926\u093e \u0939\u094b \u091a\u0941\u0915\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u0915\u093e\u0902\u0917\u094d\u0930\u0947\u0938 \u090f\u0938\u094b\u0938\u093f\u090f\u0936\u0928 (Indian Science Congress Association) \u0915\u093e \u091c\u0928\u0935\u0930\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u093e \u0935\u093e\u0930\u094d\u0937\u093f\u0915 \u0938\u092e\u094d\u092e\u0947\u0932\u0928 \u0938\u094d\u0925\u0917\u093f\u0924 \u0939\u094b \u0917\u092f\u093e\u0964 \u092f\u0939 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u0915\u093e\u0902\u0917\u094d\u0930\u0947\u0938 \u0915\u0947 100 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0907\u0924\u093f\u0939\u093e\u0938 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0939\u0932\u0940 \u092c\u093e\u0930 \u0939\u0941\u0906 \u0939\u0948\u0964 \u0938\u093e\u0932 2021 \u0914\u0930 2022 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u094b\u0935\u093f\u0921 \u092e\u0939\u093e\u092e\u093e\u0930\u0940 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u092f\u0939 \u0938\u092e\u094d\u092e\u0947\u0932\u0928 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0941\u0906 \u0925\u093e\u0964 \u0939\u093e\u0932\u093e\u0902\u0915\u093f, \u0938\u093e\u0932 2023 \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0938\u0915\u093e \u0906\u092f\u094b\u091c\u0928 \u0939\u0941\u0906, \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0907\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0911\u0928\u0932\u093e\u0907\u0928 (online) \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u0941\u090f \u0925\u0947\u0964 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u0915\u093e\u0902\u0917\u094d\u0930\u0947\u0938 \u090f\u0938\u094b\u0938\u093f\u090f\u0936\u0928 \u0915\u093e \u0938\u093e\u0932\u093e\u0928\u093e \u0906\u092f\u094b\u091c\u0928 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u091c\u0917\u0924 \u0915\u0940 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0918\u091f\u0928\u093e\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0915\u0947 \u0936\u0941\u092d\u093e\u0930\u0902\u092d \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e \u092e\u0947\u0902 \u0905\u092d\u0940 \u0924\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0938\u092e\u094d\u092e\u093f\u0932\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0930\u0939\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0938\u092e\u094d\u092e\u0947\u0932\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0935\u093f\u0937\u092f \u092a\u0930 \u0935\u093f\u091a\u093e\u0930 \u092e\u0902\u0925\u0928 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u0915\u0940 \u0917\u0908 \u0938\u093f\u092b\u093e\u0930\u093f\u0936\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0940 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u0928\u0940\u0924\u093f \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u091c\u0917\u0924 \u0915\u0947 \u0938\u092e\u0940\u0915\u094d\u0937\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930 \u0905\u092c \u0907\u0938 \u0906\u092f\u094b\u091c\u0928 \u0938\u0947 \u0926\u0947\u0936 \u0915\u0947 \u0928\u093e\u092e\u091a\u0940\u0928 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915\u094b\u0902 \u0928\u0947 \u0926\u0942\u0930\u0940 \u092c\u0928\u093e \u0932\u0940 \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u092f\u0939 \u0906\u092f\u094b\u091c\u0928 \u0935\u093f\u0936\u094d\u0935\u0935\u093f\u0926\u094d\u092f\u093e\u0932\u092f\u094b\u0902 \u0914\u0930 \u0915\u0949\u0932\u0947\u091c \u0936\u093f\u0915\u094d\u0937\u0915\u094b\u0902 \u0915\u093e \u092e\u0902\u091a \u092c\u0928 \u0915\u0930 \u0930\u0939 \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964<strong> <em>(\u0938\u094d\u0930\u094b\u0924 \u092b\u0940\u091a\u0930\u094d\u0938)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0928\u094b\u091f: \u0938\u094d\u0930\u094b\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u091b\u092a\u0947 \u0932\u0947\u0916\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0935\u093f\u091a\u093e\u0930 \u0932\u0947\u0916\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u090f\u0915\u0932\u0935\u094d\u092f \u0915\u093e \u0907\u0928\u0938\u0947 \u0938\u0939\u092e\u0924 \u0939\u094b\u0928\u093e \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948\u0964<br>Photo Credit : https:\/\/www.hindustantimes.com\/ht-img\/img\/2023\/08\/30\/1600&#215;900\/aditya_l1_sun_mission_isro_latest_update_1693360404282_1693360404459.png<strong><br><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u091a\u0915\u094d\u0930\u0947\u0936 \u091c\u0948\u0928 \u0917\u0941\u091c\u093c\u0930\u0947 \u0938\u093e\u0932 2024 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u092a\u0930\u093f\u0926\u0943\u0936\u094d\u092f \u092a\u0930 \u0917\u094c\u0930 \u0915\u0930\u0947\u0902 \u0924\u094b \u0932\u0917\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 (space science) \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0938\u094d\u0924\u093e\u0930 \u0939\u0941\u0906\u0964 \u0938\u093e\u0932 2024 \u0915\u0940 \u0936\u0941\u0930\u0941\u0906\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0940 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u0905\u0928\u0941\u0938\u0902\u0927\u093e\u0928 \u0938\u0902\u0917\u0920\u0928 (\u0907\u0938\u0930\u094b) \u0915\u0947 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915\u094b\u0902 \u0928\u0947 \u0906\u0926\u093f\u0924\u094d\u092f \u090f\u0932-1 \u0915\u094b \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0915\u0915\u094d\u0937\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u093f\u0924 \u0915\u0930 \u092c\u0921\u093c\u0940 \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u0940\u0964 \u0906\u0926\u093f\u0924\u094d\u092f \u090f\u0932-1 \u092e\u093f\u0936\u0928 \u0932\u0948\u0917\u094d\u0930\u0947\u0902\u091c\u093f\u092f\u0928 &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/\" class=\"more-link\">\u092a\u0922\u093c\u0928\u093e \u091c\u093e\u0930\u0940 \u0930\u0916\u0947\u0902<span class=\"screen-reader-text\"> &#8220;\u0927\u0930\u0924\u0940 \u092a\u0930 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902, \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0935\u0930\u094d\u0937&#8221;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-6005","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-10"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u0927\u0930\u0924\u0940 \u092a\u0930 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902, \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0935\u0930\u094d\u0937 - \u0938\u094d\u0930\u094b\u0924<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/\u0927\u0930\u0924\u0940-\u092a\u0930-\u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902-\u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"hi_IN\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u0927\u0930\u0924\u0940 \u092a\u0930 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902, \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0935\u0930\u094d\u0937 - \u0938\u094d\u0930\u094b\u0924\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u091a\u0915\u094d\u0930\u0947\u0936 \u091c\u0948\u0928 \u0917\u0941\u091c\u093c\u0930\u0947 \u0938\u093e\u0932 2024 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u092a\u0930\u093f\u0926\u0943\u0936\u094d\u092f \u092a\u0930 \u0917\u094c\u0930 \u0915\u0930\u0947\u0902 \u0924\u094b \u0932\u0917\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 (space science) \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0938\u094d\u0924\u093e\u0930 \u0939\u0941\u0906\u0964 \u0938\u093e\u0932 2024 \u0915\u0940 \u0936\u0941\u0930\u0941\u0906\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0940 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u0905\u0928\u0941\u0938\u0902\u0927\u093e\u0928 \u0938\u0902\u0917\u0920\u0928 (\u0907\u0938\u0930\u094b) \u0915\u0947 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915\u094b\u0902 \u0928\u0947 \u0906\u0926\u093f\u0924\u094d\u092f \u090f\u0932-1 \u0915\u094b \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0915\u0915\u094d\u0937\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u093f\u0924 \u0915\u0930 \u092c\u0921\u093c\u0940 \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u0940\u0964 \u0906\u0926\u093f\u0924\u094d\u092f \u090f\u0932-1 \u092e\u093f\u0936\u0928 \u0932\u0948\u0917\u094d\u0930\u0947\u0902\u091c\u093f\u092f\u0928 &hellip; \u092a\u0922\u093c\u0928\u093e \u091c\u093e\u0930\u0940 \u0930\u0916\u0947\u0902 &quot;\u0927\u0930\u0924\u0940 \u092a\u0930 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902, \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0935\u0930\u094d\u0937&quot;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/\u0927\u0930\u0924\u0940-\u092a\u0930-\u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902-\u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"\u0938\u094d\u0930\u094b\u0924\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-12-18T03:30:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/space_india_2024-1024x583.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"\u0938\u094d\u0930\u094b\u0924 \u092b\u0940\u091a\u0930\u094d\u0938\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0932\u093f\u0916\u093f\u0924\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"\u0938\u094d\u0930\u094b\u0924 \u092b\u0940\u091a\u0930\u094d\u0938\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"\u0905\u0928\u0941\u092e\u093e\u0928\u093f\u0924 \u092a\u0922\u093c\u0928\u0947 \u0915\u093e \u0938\u092e\u092f\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"1 \u092e\u093f\u0928\u091f\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/\"},\"author\":{\"name\":\"\u0938\u094d\u0930\u094b\u0924 \u092b\u0940\u091a\u0930\u094d\u0938\",\"@id\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/#\/schema\/person\/25de3014b0ad954e6489614b2246aeab\"},\"headline\":\"\u0927\u0930\u0924\u0940 \u092a\u0930 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902, \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0935\u0930\u094d\u0937\",\"datePublished\":\"2024-12-18T03:30:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/\"},\"wordCount\":290,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/space_india_2024-1024x583.jpg\",\"articleSection\":[\"\u0905\u0928\u0941\u0938\u0902\u0927\u093e\u0928\"],\"inLanguage\":\"hi-IN\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/\",\"url\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/\",\"name\":\"\u0927\u0930\u0924\u0940 \u092a\u0930 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902, \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0935\u0930\u094d\u0937 - \u0938\u094d\u0930\u094b\u0924\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/space_india_2024-1024x583.jpg\",\"datePublished\":\"2024-12-18T03:30:00+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/#\/schema\/person\/25de3014b0ad954e6489614b2246aeab\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"hi-IN\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"hi-IN\",\"@id\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/space_india_2024.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/space_india_2024.jpg\",\"width\":1101,\"height\":627},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u0927\u0930\u0924\u0940 \u092a\u0930 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902, \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0935\u0930\u094d\u0937\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/\",\"name\":\"\u0938\u094d\u0930\u094b\u0924\",\"description\":\"\u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u090f\u0935\u0902 \u091f\u0947\u0915\u094d\u0928\u0949\u0932\u0949\u091c\u0940 \u092b\u0940\u091a\u0930\u094d\u0938\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"hi-IN\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/#\/schema\/person\/25de3014b0ad954e6489614b2246aeab\",\"name\":\"\u0938\u094d\u0930\u094b\u0924 \u092b\u0940\u091a\u0930\u094d\u0938\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"hi-IN\",\"@id\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/91d0ee323ccbcff14465ae42297cc4877b6fe7fe3beca4cd7343428817691db2?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/91d0ee323ccbcff14465ae42297cc4877b6fe7fe3beca4cd7343428817691db2?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/91d0ee323ccbcff14465ae42297cc4877b6fe7fe3beca4cd7343428817691db2?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"\u0938\u094d\u0930\u094b\u0924 \u092b\u0940\u091a\u0930\u094d\u0938\"},\"url\":\"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/author\/srote\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u0927\u0930\u0924\u0940 \u092a\u0930 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902, \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0935\u0930\u094d\u0937 - \u0938\u094d\u0930\u094b\u0924","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/\u0927\u0930\u0924\u0940-\u092a\u0930-\u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902-\u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\/","og_locale":"hi_IN","og_type":"article","og_title":"\u0927\u0930\u0924\u0940 \u092a\u0930 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902, \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0935\u0930\u094d\u0937 - \u0938\u094d\u0930\u094b\u0924","og_description":"\u091a\u0915\u094d\u0930\u0947\u0936 \u091c\u0948\u0928 \u0917\u0941\u091c\u093c\u0930\u0947 \u0938\u093e\u0932 2024 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u092a\u0930\u093f\u0926\u0943\u0936\u094d\u092f \u092a\u0930 \u0917\u094c\u0930 \u0915\u0930\u0947\u0902 \u0924\u094b \u0932\u0917\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 (space science) \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0938\u094d\u0924\u093e\u0930 \u0939\u0941\u0906\u0964 \u0938\u093e\u0932 2024 \u0915\u0940 \u0936\u0941\u0930\u0941\u0906\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0940 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u0905\u0928\u0941\u0938\u0902\u0927\u093e\u0928 \u0938\u0902\u0917\u0920\u0928 (\u0907\u0938\u0930\u094b) \u0915\u0947 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915\u094b\u0902 \u0928\u0947 \u0906\u0926\u093f\u0924\u094d\u092f \u090f\u0932-1 \u0915\u094b \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0915\u0915\u094d\u0937\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u093f\u0924 \u0915\u0930 \u092c\u0921\u093c\u0940 \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u0940\u0964 \u0906\u0926\u093f\u0924\u094d\u092f \u090f\u0932-1 \u092e\u093f\u0936\u0928 \u0932\u0948\u0917\u094d\u0930\u0947\u0902\u091c\u093f\u092f\u0928 &hellip; \u092a\u0922\u093c\u0928\u093e \u091c\u093e\u0930\u0940 \u0930\u0916\u0947\u0902 \"\u0927\u0930\u0924\u0940 \u092a\u0930 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902, \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0935\u0930\u094d\u0937\"","og_url":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/\u0927\u0930\u0924\u0940-\u092a\u0930-\u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902-\u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\/","og_site_name":"\u0938\u094d\u0930\u094b\u0924","article_published_time":"2024-12-18T03:30:00+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/space_india_2024-1024x583.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"\u0938\u094d\u0930\u094b\u0924 \u092b\u0940\u091a\u0930\u094d\u0938","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0932\u093f\u0916\u093f\u0924":"\u0938\u094d\u0930\u094b\u0924 \u092b\u0940\u091a\u0930\u094d\u0938","\u0905\u0928\u0941\u092e\u093e\u0928\u093f\u0924 \u092a\u0922\u093c\u0928\u0947 \u0915\u093e \u0938\u092e\u092f":"1 \u092e\u093f\u0928\u091f"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/"},"author":{"name":"\u0938\u094d\u0930\u094b\u0924 \u092b\u0940\u091a\u0930\u094d\u0938","@id":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/#\/schema\/person\/25de3014b0ad954e6489614b2246aeab"},"headline":"\u0927\u0930\u0924\u0940 \u092a\u0930 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902, \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0935\u0930\u094d\u0937","datePublished":"2024-12-18T03:30:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/"},"wordCount":290,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/space_india_2024-1024x583.jpg","articleSection":["\u0905\u0928\u0941\u0938\u0902\u0927\u093e\u0928"],"inLanguage":"hi-IN","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/","url":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/","name":"\u0927\u0930\u0924\u0940 \u092a\u0930 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902, \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0935\u0930\u094d\u0937 - \u0938\u094d\u0930\u094b\u0924","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/space_india_2024-1024x583.jpg","datePublished":"2024-12-18T03:30:00+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/#\/schema\/person\/25de3014b0ad954e6489614b2246aeab"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/#breadcrumb"},"inLanguage":"hi-IN","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"hi-IN","@id":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/space_india_2024.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/space_india_2024.jpg","width":1101,"height":627},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/2024\/12\/%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8c%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u0927\u0930\u0924\u0940 \u092a\u0930 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902, \u0905\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915\u094d\u0937 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0935\u0930\u094d\u0937"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/#website","url":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/","name":"\u0938\u094d\u0930\u094b\u0924","description":"\u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u090f\u0935\u0902 \u091f\u0947\u0915\u094d\u0928\u0949\u0932\u0949\u091c\u0940 \u092b\u0940\u091a\u0930\u094d\u0938","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"hi-IN"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/#\/schema\/person\/25de3014b0ad954e6489614b2246aeab","name":"\u0938\u094d\u0930\u094b\u0924 \u092b\u0940\u091a\u0930\u094d\u0938","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"hi-IN","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/91d0ee323ccbcff14465ae42297cc4877b6fe7fe3beca4cd7343428817691db2?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/91d0ee323ccbcff14465ae42297cc4877b6fe7fe3beca4cd7343428817691db2?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/91d0ee323ccbcff14465ae42297cc4877b6fe7fe3beca4cd7343428817691db2?s=96&d=mm&r=g","caption":"\u0938\u094d\u0930\u094b\u0924 \u092b\u0940\u091a\u0930\u094d\u0938"},"url":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/author\/srote\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6005","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6005"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6005\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6011,"href":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6005\/revisions\/6011"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6005"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6005"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.srotefeatures.in\/srote\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6005"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}